Falownik na kompresorze: kiedy ma sens, a kiedy nie
Falownik do kompresora nie jest zakupem uniwersalnym. Na kompresorze śrubowym w małej firmie, który pracuje na zmiennym zużyciu powietrza, zwraca się zwykle w ciągu kilkunastu miesięcy. Na tanim kompresorze tłokowym z presostatem, który pracuje kilka godzin tygodniowo, nie zwróci się wcale, a dodatkowo może zaszkodzić maszynie. Poniżej rozdzielamy te dwa przypadki, żebyś wiedział, o co pytać dostawcę.
Kompresor śrubowy: tu falownik daje oszczędność
Śrubowy kompresor bez regulacji obrotów pracuje w cyklu obciążenie i bieg jałowy. Na biegu jałowym silnik dalej kręci wirnikami i pobiera około jednej piątej do prawie jednej trzeciej mocy znamionowej, a powietrza nie wytwarza. Falownik zmienia obroty zależnie od ciśnienia w zbiorniku, więc ten pobór znika. Dochodzi łagodny rozruch, który zamiast udaru prądu pięciokrotnie większego od znamionowego daje płynne rozpędzenie. Większe maszyny opisujemy na stronie o falownikach do sprężarek przemysłowych.
Przykład obliczeń: śrubowy 11 kW w warsztacie
Kompresor 11 kW pracuje 3000 godzin w roku, w tym 35% czasu na biegu jałowym. Bieg jałowy to około 1050 godzin. Przy poborze 25% mocy, czyli około 2,75 kW, daje to około 2900 kWh rocznie. Przy przykładowej stawce 0,90 zł za kWh to około 2600 zł. Falownik tej klasy z montażem to wydatek rzędu kilku tysięcy złotych, więc sam bieg jałowy zwraca go w dwa do trzech lat, a do tego dochodzi niższy prąd rozruchowy i stabilniejsze ciśnienie. Podstaw własne godziny i własną stawkę, bo wynik jest uproszczony i pomija straty falownika.
Kompresor tłokowy: sprawdź, zanim kupisz
Tłokowy kompresor ma kilka cech, które komplikują zastosowanie falownika:
- Rozruch pod ciśnieniem w głowicy wymaga zaworu odciążającego, bo inaczej silnik startuje przeciw pełnemu momentowi i falownik wyłącza się na przeciążeniu.
- Smarowanie rozbryzgowe wymaga obrotów nie niższych niż około 70% znamionowych, więc zakres regulacji jest wąski.
- Presostat steruje włączaniem silnika, więc falownik musi dostać sygnał pracy z presostatu albo z czujnika ciśnienia z regulacją PID.
- Praca przerywana kilka godzin w tygodniu nie daje oszczędności, która pokryłaby koszt napędu.
Jeśli głównym celem jest łagodniejszy start i niższy prąd rozruchowy, porównaj falownik z rozwiązaniem tańszym, opisanym w tekście o tym, czym różni się softstart od falownika.
Tryb ciężki, nie lekki
Kompresor ma stały moment obrotowy, więc dobierasz falownik w trybie ciężkim z przeciążalnością około 150% przez minutę. Prąd wyjściowy ma być co najmniej o 10% większy od prądu z tabliczki silnika. Dla 5,5 kW na 400 V to prąd znamionowy około 11 A i falownik od około 12 A. Ten sam silnik na pompie wymaga innego doboru, co opisuje strona o falowniku do pompy.
| Moc silnika | Prąd 400 V (orientacyjnie) | Falownik w trybie ciężkim |
|---|---|---|
| 2,2 kW | około 4,9 A | od około 5,4 A |
| 5,5 kW | około 11 A | od około 12 A |
| 11 kW | około 22 A | od około 24 A |
| 22 kW | około 42 A | od około 46 A |
Wartości są orientacyjne i zależą od silnika, dlatego bierz prąd z tabliczki. Ceny falowników tych klas zebraliśmy w tekście o cenie przemiennika częstotliwości.
Zasilanie, chłodzenie i otoczenie kompresorowni
Kompresorownia bywa gorąca i zapylona. Falownik traci około 2 do 3% mocy na ciepło, a przy temperaturze powyżej 40 stopni producenci obniżają dopuszczalny prąd, więc sprawdź krzywą w karcie katalogowej. Przy małych kompresorach 230 V do 2,2 kW wystarczy falownik jednofazowy, co opisujemy na stronie o przemienniku częstotliwości 1 fazowym. Zapylony warsztat obrabiający drewno albo metal wymaga obudowy IP54.
Parametry do zapytania
- Moc, prąd znamionowy, napięcie i liczba biegunów silnika z tabliczki.
- Rodzaj kompresora: śrubowy, tłokowy, spiralny, olejowy czy bezolejowy.
- Zasilanie: 230 V czy 400 V i zabezpieczenie w rozdzielnicy.
- Sterowanie: sygnał z presostatu, czujnik ciśnienia z regulacją PID albo sterownik kompresora.
- Temperatura i zapylenie, które decydują o stopniu ochrony.
- Czy potrzebne jest uruchomienie i ustawienie ramp przez dostawcę.
Typowe błędy
Pierwszy to tryb lekki zamiast ciężkiego. Drugi to falownik na tłokowym kompresorze bez zaworu odciążającego. Trzeci to zbyt niski zakres obrotów przy smarowaniu rozbryzgowym. Czwarty to montaż w gorącej szafie bez wentylacji. Piąty to zakup bez uruchomienia, bo ustawienie ramp i ograniczenia prądu decyduje o tym, czy kompresor działa bez zatrzymań. Ogólne zasady doboru opisuje strona o doborze falownika do silnika.
Zapytanie do dostawców
Wpisujesz dane raz, a dostawcy napędów odpowiadają ofertą z ceną, terminem dostawy i wyposażeniem, więc porównujesz identyczne zakresy. Jeśli obecny falownik kompresora przestał działać, sprawdź, czy naprawa falownika jest tańsza od wymiany.