Kiedy stary falownik trzeba wymienić, a nie naprawiać
Falownik z lat dziewięćdziesiątych albo z początku dwutysięcznych często jeszcze pracuje, ale każda awaria staje się loterią. Producent zakończył produkcję serii, moduły mocy kosztują tyle co nowy napęd, a serwis ma jedną osobę, która pamięta ten model. Wymiana ma sens, gdy zachodzi co najmniej jedno z poniższych:
- Model jest wycofany i nie kupisz płyty sterującej ani modułu IGBT.
- Koszt naprawy zbliża się do połowy ceny nowego napędu.
- Awarie wracają, na przykład przepalone tranzystory albo wyschnięte kondensatory szyny DC.
- Maszyna ma stały moment i stary falownik jej nie ciągnie, bo był dobrany po mocy zamiast po prądzie.
- Potrzebujesz komunikacji Modbus lub Profinet, której starszy model nie ma.
Jeśli nie jesteś pewny, porównaj kryteria w tekście o tym, kiedy naprawa falownika się opłaca, a składniki ceny w artykule o koszcie wymiany falownika.
Co podać, żeby dostać dobry zamiennik
Dostawca nie musi znać twojego starego modelu, ale potrzebuje danych, z których wybierze napęd o właściwym prądzie i podobnych zaciskach.
| Dana | Skąd ją wziąć | Po co dostawcy |
|---|---|---|
| Prąd, napięcie, moc silnika | Tabliczka silnika | Dobór prądu wyjściowego, w trybie lekkim lub ciężkim |
| Marka i model starego falownika | Tabliczka falownika | Tabela zamienników producenta i zbliżona obudowa |
| Rodzaj maszyny i cykl pracy | Dokumentacja, obsługa | Tryb pracy, przeciążalność, rezystor hamujący |
| Wejścia i wyjścia w użyciu | Schemat szafy, zdjęcie zacisków | Sterowanie z PLC, sygnały analogowe, przekaźniki |
| Długość kabla do silnika | Pomiar lub projekt | Dławik wyjściowy albo filtr sinusoidalny |
| Wymiary miejsca w szafie | Pomiar | Wybór obudowy i chłodzenia |
Przykład: wymiana napędu przenośnika 5,5 kW
Przenośnik taśmowy w zakładzie przetwórczym ma falownik 5,5 kW z roku 2003, wycofany przez producenta. Silnik ma na tabliczce 11,5 A przy 400 V. Przenośnik pracuje z towarem, więc potrzebny jest tryb ciężki z przeciążalnością 150%. Nowy falownik w tym trybie musi dać co najmniej 12,7 A, czyli o 10% więcej niż prąd silnika. W praktyce dostawca zaproponuje napęd 5,5 kW w trybie ciężkim albo 7,5 kW w lekkim, jeśli jego dane katalogowe tak wychodzą. Różnica w cenie jest niewielka, a kosztem prawdziwym jest postój linii, więc w ofercie porównujesz też termin i to, czy dostawca uruchomi napęd na miejscu.
Dławik, filtr i hamowanie w starych instalacjach
Starsze instalacje mają dwie pułapki. Pierwsza to długi kabel do silnika. Przy odcinkach powyżej 50 m nowy falownik z szybkimi tranzystorami generuje przepięcia na uzwojeniu, dlatego do oferty dopisujesz dławik wyjściowy albo filtr sinusoidalny. Druga to hamowanie. Stary napęd mógł hamować mechanicznie lub prądem stałym, a nowy do szybkiego zatrzymania ciężkiej masy potrzebuje rezystora hamującego. Brak tych pozycji w ofercie jest najczęstszym powodem, dla którego tańsza propozycja okazuje się droższa po dopłatach. Podobnie jest przy windach i suwnicach, opisanych na stronach o falowniku do windy i falowniku do suwnicy.
Zamiennik innej marki czy ta sama seria
Ta sama marka daje zwykle podobne zaciski i znane menu parametrów, więc uruchomienie idzie szybciej. Inna marka bywa tańsza albo dostępna od ręki, ale wymaga przerobienia okablowania i przepisania nastaw. Nie ma jednej odpowiedzi, dlatego w zapytaniu prosisz o oba warianty, z ceną i terminem każdego. Dla maszyn, w których liczy się moment przy niskich obrotach, na przykład dla tokarki i frezarki, rozważ napęd wektorowy, opisany w tekście o falowniku wektorowym.
Gdzie wymiana zwraca się najszybciej
Najszybciej tam, gdzie postój kosztuje więcej niż napęd: linie pakujące, wentylacja i pompy pracujące całą dobę, sprężarki i przenośniki. Nowy falownik z funkcją oszczędzania energii obniża też rachunek za prąd w pompach i wentylatorach, o czym piszemy w przykładach na stronach o falowniku do pompy i falowniku do wentylatora. Dotyczy to także obiektów usługowych. W salonie kosmetycznym, gdzie klientki umawiają się na plan zabiegów depilacji laserowej, wentylacja i pompa obiegu klimatyzacji pracują cały dzień, więc awaria napędu zatrzymuje gabinety.
Typowe błędy przy wymianie
Pierwszy to dobór po mocy zamiast po prądzie z tabliczki. Drugi to kupno najtańszego napędu bez dławika i rezystora. Trzeci to demontaż starego falownika bez zapisania nastaw i schematu zacisków. Czwarty to brak zapasu na termin: model nietypowy ma kilka tygodni dostawy, a stary już nie wstanie. Piąty to zamiana na falownik o mniejszym prądzie w trybie ciężkim niż wymaga maszyna. Rozwiązaniem jest zapytanie z kompletem danych wysłane do kilku dostawców naraz.
Jak wygląda zapytanie w serwisie
Wpisujesz dane silnika, opisujesz maszynę i stary falownik. System liczy wymagany prąd, a dostawcy napędów odpowiadają ofertami z ceną, terminem i zakresem: falownik, dławik, rezystor, uruchomienie. Porównujesz oferty o tym samym zakresie, bez dzwonienia po kolei. Informacje o zasadach działania znajdziesz w opisie, jak to działa. Jeśli stary napęd jeszcze pracuje i chcesz tylko znać koszt przyszłej wymiany, wyślij zapytanie teraz, a ofertę wykorzystasz przy najbliższym postoju.